Rối Loạn Chức Năng Tình Dục: Góc Nhìn Cởi Mở Hơn
Giáo sư Harmut Prost (Đức) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khơi gợi vấn đề để bệnh nhân và bạn đời hiểu rõ nguyên nhân. Bác sĩ Brock (Canada) cũng đồng tình, cho rằng việc đặt câu hỏi đúng giúp mở ra sự giao tiếp hiệu quả.
Vấn Đề Khó Nói
- Bệnh nhân và bạn đời đều muốn hiểu rõ nguyên nhân:
- Nhiều bệnh nhân tìm đến bác sĩ với mong muốn hiểu rõ vấn đề họ đang gặp phải, tìm kiếm sự thật đằng sau những rối loạn chức năng tình dục.
- Bệnh nhân e ngại chia sẻ vì quan niệm xã hội và văn hóa:
- Do ảnh hưởng của đạo đức, xã hội và truyền thống văn hóa, nhiều người cho rằng vấn đề tình dục là điều không đứng đắn, thậm chí là xấu xa. Điều này đặc biệt đúng với những người lớn tuổi, mặc dù họ là nhóm có nguy cơ cao gặp các vấn đề này. Họ thường chấp nhận sự suy giảm khả năng tình dục như một điều tự nhiên của tuổi tác và ngại chia sẻ vì sợ bị đánh giá.
- Thầy thuốc thiếu thông tin và ngại can thiệp:
- Tình dục chưa được xem là một môn học chính quy trong y khoa, tài liệu nghiên cứu còn hạn chế. Nhiều thầy thuốc thiếu kiến thức cập nhật và không tự tin đưa ra lời khuyên về những vấn đề mà họ chưa hiểu rõ.
- Theo Hướng dẫn Chẩn đoán và Điều trị Rối loạn chức năng tình dục nam của Hội Tiết niệu – Thận học Việt Nam, việc chẩn đoán và điều trị các rối loạn này đòi hỏi kiến thức chuyên sâu và sự nhạy cảm trong giao tiếp với bệnh nhân.
Thực Tế Có Bi Quan?
- Quan điểm mới: Bất lực là bệnh lý thực thể:
- Trước đây, liệt dương thường được cho là do tâm lý hoặc rối loạn ham muốn. Tuy nhiên, y học hiện đại đã chứng minh rằng phần lớn các trường hợp có nguyên nhân thực thể.
- 75% trường hợp do bệnh lý (tiểu đường, tim mạch, lão hóa,…):
- Các bệnh như tiểu đường, tim mạch, xương khớp, stress, lão hóa, rượu, thuốc lá và tác dụng phụ của thuốc có thể gây ra rối loạn cương dương. (Nguồn: Medscape)
- 25% do tâm lý, nhưng tâm lý luôn là yếu tố nền:
- Yếu tố tâm lý luôn đóng vai trò quan trọng, dù là nguyên nhân trực tiếp hay gián tiếp gây ra tình trạng bất lực. (Nguồn: JAMA Network)
- Vai trò của NO (nitric oxide) trong cương dương:
- Nitric oxide (NO) đóng vai trò quan trọng trong cơ chế cương dương, liên quan đến ý thức và tình cảm. Điều này giải thích sự khác biệt giữa con người và các loài động vật khác.
Thầy Thuốc Cần Làm Gì?
- Xem rối loạn cương dương như bệnh lý thông thường:
- Cần thay đổi quan điểm về rối loạn cương dương, xem nó như một bệnh lý thực sự với nguyên nhân phần lớn là do các vấn đề sức khỏe thể chất. Điều này giúp giảm bớt sự kỳ thị và tạo điều kiện cho bệnh nhân tìm kiếm sự giúp đỡ.
- Chủ động gợi ý và chia sẻ thông tin:
- Khi tiếp cận với bệnh nhân có nguy cơ, thầy thuốc nên chủ động gợi ý và chia sẻ thông tin về các rối loạn chức năng tình dục. Điều này đặc biệt quan trọng với những bệnh nhân ngại chia sẻ hoặc có định kiến sai lầm.
Quy Trình Khám Bệnh Bất Lực
- Bệnh sử tổng quát: Khai thác tiền sử bệnh, thuốc sử dụng.
- Bệnh sử tình dục: Đánh giá chức năng tình dục, các vấn đề gặp phải.
- Đánh giá tâm lý: Tìm hiểu các yếu tố tâm lý ảnh hưởng.
- Khám lâm sàng: Kiểm tra toàn diện.
- Xét nghiệm cận lâm sàng: Đánh giá các bệnh lý tiềm ẩn.
- Các bước thực hiện:
- Buổi 1: Tiếp xúc, lắng nghe, giải thích các khái niệm. Bác sĩ cần dành thời gian lắng nghe bệnh nhân trình bày, giải thích rõ các khái niệm như xuất tinh sớm, rối loạn cương dương, liệt dương, di tinh, mộng tinh, v.v.
- Buổi 2: Gặp gỡ, trao đổi với cả bệnh nhân và bạn đời. Trao đổi về các vấn đề gia đình, công việc, áp lực cuộc sống, và đời sống tình dục. Lắng nghe ý kiến của cả hai người về những khó khăn và mong muốn.
- Buổi 3: Khám lâm sàng chi tiết, giải thích nguyên nhân. Giải thích các nguyên nhân gây bệnh, sự khác biệt giữa người bệnh và người bình thường, tác hại của rượu và thuốc lá, sự cần thiết của việc thích nghi với môi trường và cuộc sống, cách hóa giải stress.
- Buổi 4: Chẩn đoán sơ bộ, giới thiệu phương pháp điều trị. Giới thiệu các phương pháp điều trị như dùng thuốc, tiêm vào dương vật, dụng cụ bơm chân không, phẫu thuật, v.v. Giải thích kết quả, hệ lụy, thời gian và chi phí của từng phương pháp.
- Thiết lập liên lạc để tham vấn: Cung cấp số điện thoại, email, website để bệnh nhân có thể liên hệ và tham vấn khi cần.
Quan Hệ Thầy Thuốc - Bệnh Nhân
- Xây dựng niềm tin và sự kính trọng:
- Niềm tin và sự kính trọng là yếu tố quan trọng để bệnh nhân giải tỏa những stress về tình dục. Mối quan hệ giữa thầy thuốc và bệnh nhân không nên chỉ là quan hệ dịch vụ y tế thông thường mà cần dựa trên sự tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau.
- Tâm lý liệu pháp là yếu tố then chốt:
- Trong điều trị rối loạn cương dương, tâm lý liệu pháp luôn là một yếu tố quan trọng, bất kể phương pháp điều trị nào được sử dụng.
- Người thầy thuốc cần có y đức và sự tận tâm:
- Người thầy thuốc điều trị rối loạn cương dương cần có y đức, sự tận tâm và lòng nhân ái để tạo được sự tin tưởng và giúp bệnh nhân vượt qua những khó khăn tâm lý.
