Thai Ngoài Tử Cung (TP-GEU): Hiểu Rõ và Lựa Chọn Điều Trị
1. Thai Ngoài Tử Cung Là Gì?
Định nghĩa: Thai ngoài tử cung (TP-GEU), hay còn gọi là chửa ngoài dạ con, là tình trạng trứng đã thụ tinh làm tổ và phát triển bên ngoài buồng tử cung. Vị trí thường gặp nhất là ở vòi trứng, nhưng cũng có thể xảy ra ở ổ bụng, buồng trứng, cổ tử cung hoặc thậm chí ở vết mổ lấy thai cũ. Theo thống kê, có khoảng 1-2% số ca mang thai là thai ngoài tử cung (Nguồn: https://www.acog.org/).
Nguy cơ: Vì không phải là nơi thích hợp để thai phát triển, thai ngoài tử cung có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Nguy cơ lớn nhất là vỡ khối thai, dẫn đến chảy máu ồ ạt trong ổ bụng. Mất máu nhiều có thể gây sốc, đe dọa tính mạng người mẹ. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người phụ nữ có thể tử vong rất nhanh.
2. Các Phương Pháp Điều Trị
Trước đây: Trước đây, phẫu thuật là biện pháp duy nhất để cứu sống bệnh nhân bị thai ngoài tử cung vỡ. Các bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật để loại bỏ khối thai và cầm máu.
Hiện nay: Ngày nay, với sự tiến bộ của y học, có hai phương pháp điều trị thai ngoài tử cung chính: * Phẫu thuật: Có thể thực hiện bằng phương pháp mổ mở hoặc mổ nội soi. Mổ nội soi thường được ưu tiên hơn vì ít xâm lấn, giúp bệnh nhân phục hồi nhanh hơn và giảm thiểu sẹo. * Điều trị bằng thuốc: Sử dụng thuốc Methotrexate (MTX) để làm ngừng sự phát triển của khối thai. Phương pháp này chỉ áp dụng được cho những trường hợp thai ngoài tử cung chưa vỡ và đáp ứng các tiêu chí nhất định.
3. Phẫu Thuật: Ưu và Nhược Điểm
Nhược điểm: * Để lại sẹo: Dù là mổ mở hay mổ nội soi, phẫu thuật đều để lại sẹo trên bụng. Đây có thể là một vấn đề tâm lý đối với nhiều phụ nữ, đặc biệt là những người chưa lập gia đình. * Giảm khả năng sinh sản: Phẫu thuật cắt bỏ vòi trứng bị tổn thương có thể làm giảm khả năng mang thai tự nhiên của người phụ nữ. Theo một số nghiên cứu, khả năng mang thai sau khi cắt một bên vòi trứng giảm khoảng 30-60% (Nguồn: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/). * Nguy cơ suy giảm chức năng buồng trứng: Khi phẫu thuật cắt bỏ vòi trứng, nguồn cung cấp máu cho buồng trứng bên đó cũng có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến suy giảm chức năng buồng trứng và giảm khả năng sinh sản.
Nguy cơ tái phát thai ngoài tử cung cao: Sau khi đã bị thai ngoài tử cung một lần, nguy cơ tái phát ở lần mang thai sau sẽ cao hơn so với người chưa từng bị. Tỷ lệ tái phát ước tính khoảng 10-15% (Nguồn: https://www.acog.org/).
Gây đau đớn và rắc rối hậu phẫu: Sau phẫu thuật, bệnh nhân có thể bị đau ở vết mổ, cần dùng thuốc giảm đau. Ngoài ra, còn có thể gặp các biến chứng khác như nhiễm trùng vết mổ, dính ruột…
4. Điều Trị Bằng Thuốc: Lựa Chọn Thay Thế
Ưu điểm: * Tránh sẹo: Điều trị bằng thuốc giúp tránh được cuộc phẫu thuật, do đó không để lại sẹo trên bụng. * Bảo tồn vòi trứng: Trong trường hợp thai làm tổ ở vòi trứng, điều trị bằng thuốc có thể giúp bảo tồn vòi trứng, tăng khả năng mang thai tự nhiên trong tương lai.
Điều kiện áp dụng: Để điều trị bằng thuốc, bệnh nhân cần đáp ứng các tiêu chí sau: * Khối thai chưa vỡ. * Lượng dịch trong ổ bụng ≤ 100ml. * Chưa thấy tim thai trên siêu âm hoặc thai < 7 tuần tuổi. * hCG < 6000mUI/ml. * Không có chống chỉ định với MTX (ví dụ: bệnh gan, thận, suy giảm miễn dịch…).
Theo dõi βhCG định kỳ: Trong quá trình điều trị bằng thuốc, bệnh nhân cần được theo dõi nồng độ βhCG (một hormone thai kỳ) trong máu định kỳ để đánh giá hiệu quả điều trị. Nếu nồng độ βhCG không giảm hoặc tăng lên, điều đó có nghĩa là thuốc không có tác dụng và cần phải phẫu thuật.
Có thể cần tiêm nhắc lại: Đôi khi, một mũi tiêm MTX không đủ để làm ngừng sự phát triển của khối thai. Trong trường hợp đó, bệnh nhân cần được tiêm nhắc lại.
Nếu không đáp ứng, vẫn cần phẫu thuật: Nếu điều trị bằng thuốc không hiệu quả, bệnh nhân vẫn cần phải phẫu thuật để loại bỏ khối thai.
Thời gian chờ có thai lại: Sau khi điều trị bằng MTX, bệnh nhân nên chờ ít nhất 3 tháng trước khi cố gắng mang thai lại. MTX có thể gây hại cho thai nhi nếu có thai trong thời gian này.
5. Lợi Ích Của Điều Trị Bằng Thuốc
Bảo tồn vòi trứng: Điều trị bằng thuốc giúp bảo tồn vòi trứng, tăng khả năng mang thai tự nhiên trong tương lai, đặc biệt quan trọng đối với những phụ nữ chưa có con.
Tránh phẫu thuật: Điều trị bằng thuốc cho phép bệnh nhân tránh được cuộc phẫu thuật và những rủi ro liên quan.