Chế độ dinh dưỡng cho người bệnh sau phẫu thuật
Phẫu thuật là một quá trình can thiệp lớn vào cơ thể, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và chăm sóc đặc biệt, nhất là về dinh dưỡng. Dưới đây là những thông tin chi tiết về chế độ dinh dưỡng cho người bệnh trước và sau phẫu thuật, đặc biệt là phẫu thuật vùng bụng, giúp bạn chăm sóc người thân một cách tốt nhất.
Tại sao dinh dưỡng lại quan trọng sau phẫu thuật?
Phẫu thuật gây sang chấn và ảnh hưởng toàn trạng
Phẫu thuật, đặc biệt là các phẫu thuật lớn ở vùng bụng, gây ra một sự xáo trộn lớn cho cơ thể. Nó không chỉ ảnh hưởng đến cơ quan bị phẫu thuật mà còn tác động đến toàn bộ hệ thống, từ hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch đến quá trình trao đổi chất. Theo một nghiên cứu trên PubMed, phẫu thuật có thể dẫn đến tình trạng viêm nhiễm, suy giảm chức năng miễn dịch và tăng nguy cơ biến chứng.
Phẫu thuật phức tạp gây tổn thương nặng và rối loạn
Các phẫu thuật phức tạp hơn sẽ gây ra những tổn thương lớn hơn và kéo theo đó là những rối loạn nghiêm trọng hơn trong cơ thể. Điều này đòi hỏi cơ thể phải có đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng để đối phó và phục hồi.
Nhu cầu dinh dưỡng tăng cao sau mổ
Sau phẫu thuật, cơ thể cần một lượng lớn calo, thường từ 3.000 đến 5.000 calo mỗi ngày, để bù đắp cho những mất mát và hỗ trợ quá trình phục hồi. Nhu cầu này tăng cao do:
- Không ăn được, ăn khó, khó tiêu: Do tác dụng của thuốc gây mê, đau đớn hoặc các vấn đề về tiêu hóa sau phẫu thuật, bệnh nhân thường gặp khó khăn trong việc ăn uống.
- Nhiễm trùng, mất máu: Phẫu thuật có thể gây ra nhiễm trùng hoặc mất máu, làm tăng nhu cầu dinh dưỡng để tái tạo tế bào và chống lại nhiễm trùng.
- Mất chất điện giải và vitamin: Trong quá trình phẫu thuật và hồi phục, cơ thể mất đi nhiều chất điện giải quan trọng như natri, kali, canxi, photpho và các vitamin. Việc bổ sung đầy đủ các chất này là rất quan trọng để duy trì cân bằng điện giải và chức năng cơ thể.
Thiếu đạm làm vết mổ khó liền, tăng nguy cơ biến chứng
Đạm (protein) là một thành phần thiết yếu để xây dựng và phục hồi các mô trong cơ thể. Thiếu đạm sẽ làm chậm quá trình lành vết thương, tăng nguy cơ nhiễm trùng và thậm chí gây bục chỗ khâu ở các cơ quan như dạ dày, ruột, gan. Theo khuyến cáo của Bộ Y Tế, bệnh nhân sau phẫu thuật cần được cung cấp đủ lượng đạm cần thiết để đảm bảo quá trình phục hồi diễn ra suôn sẻ.
Nhu cầu dinh dưỡng cơ bản
Nhu cầu calo hàng ngày
Một người bình thường cần khoảng 1.500 calo mỗi ngày để duy trì các hoạt động sống cơ bản. Tuy nhiên, sau phẫu thuật, con số này có thể tăng lên gấp đôi hoặc gấp ba, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của phẫu thuật và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.
Tỷ lệ các chất dinh dưỡng
- Đạm (Protein): 1g đạm cung cấp khoảng 4,1 calo. Đạm rất quan trọng cho việc phục hồi các mô và tăng cường hệ miễn dịch.
- Đường (Carbohydrate): 1g đường cung cấp khoảng 4 calo. Đường là nguồn năng lượng chính cho cơ thể.
- Mỡ (Lipid): 1g mỡ cung cấp khoảng 9,3 calo. Mỡ cung cấp năng lượng dự trữ và hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong dầu.
Lưu ý về chế độ ăn sau phẫu thuật
Nuôi dưỡng bằng đường tĩnh mạch khi cần thiết
Trong một số trường hợp, bệnh nhân không thể ăn uống bình thường sau phẫu thuật do các vấn đề về tiêu hóa hoặc tình trạng sức khỏe yếu. Trong những trường hợp này, việc nuôi dưỡng bằng đường tĩnh mạch (truyền dịch) là cần thiết để cung cấp đủ dinh dưỡng cho cơ thể.
Thời điểm bắt đầu ăn uống trở lại
Chỉ nên bắt đầu cho bệnh nhân ăn uống trở lại khi ruột đã lưu thông, tức là sau khi bệnh nhân đã có trung tiện (xì hơi). Thông thường, điều này xảy ra sau 2-3 ngày sau phẫu thuật.
Chế độ ăn uống phù hợp
- Thích hợp khẩu vị: Lựa chọn những món ăn mà bệnh nhân thích và dễ ăn để khuyến khích họ ăn nhiều hơn.
- Vệ sinh sạch sẽ: Đảm bảo thực phẩm được chế biến và bảo quản sạch sẽ để tránh nhiễm trùng.
- Ninh nhừ, dễ tiêu: Thức ăn nên được nấu mềm, ninh nhừ để dễ tiêu hóa và hấp thu.
- Tránh chất xơ: Trong giai đoạn đầu sau phẫu thuật, nên tránh các loại thực phẩm giàu chất xơ để giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa và ngăn ngừa tắc ruột.
Ăn uống bình thường trở lại
Sau khoảng 5-7 ngày sau phẫu thuật, khi tình trạng sức khỏe của bệnh nhân đã ổn định hơn, họ có thể ăn uống trở lại như bình thường. Tuy nhiên, vẫn cần chú ý đến việc lựa chọn thực phẩm lành mạnh và dễ tiêu hóa.
Lời khuyên:
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi sau phẫu thuật. Hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có một kế hoạch ăn uống phù hợp với tình trạng sức khỏe và nhu cầu dinh dưỡng của người bệnh.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho lời khuyên của chuyên gia y tế.