Ho ở trẻ em: Khi nào cần dùng thuốc và những lưu ý quan trọng
Ho là gì và tại sao trẻ bị ho?
- Ho là một phản xạ tự nhiên của cơ thể để tống các chất kích thích, dị vật hoặc dịch nhầy ra khỏi đường thở. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), ho giúp bảo vệ phổi khỏi các tác nhân gây hại.
- Trong nhiều trường hợp, ho là một phản ứng tốt và không cần thiết phải dùng thuốc. Việc ngăn chặn cơn ho một cách không cần thiết có thể gây ứ đọng dịch nhầy, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và dẫn đến các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
Khi nào cần dùng thuốc ho cho trẻ?
Việc sử dụng thuốc ho cho trẻ cần được cân nhắc kỹ lưỡng và tuân theo chỉ định của bác sĩ. Dưới đây là một số trường hợp cần điều trị bằng thuốc:
- Ho có đờm:
- Khi trẻ ho có nhiều đờm đặc, khó khạc, thuốc loãng đờm (ví dụ: acetylcystein, ambroxol) có thể giúp làm loãng đờm, giúp trẻ dễ ho và khạc đờm ra ngoài. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thuốc loãng đờm có thể gây tác dụng phụ như buồn nôn, nôn mửa ở một số trẻ.
- Theo Hướng dẫn của Bộ Y tế, việc sử dụng thuốc loãng đờm cần kết hợp với việc tăng cường uống nước và vỗ rung để đạt hiệu quả tốt nhất.
- Ho do dị ứng:
- Nếu trẻ ho do dị ứng (ví dụ: dị ứng thời tiết, dị ứng thức ăn), thuốc kháng histamin (ví dụ: cetirizine, loratadine) có thể giúp giảm các triệu chứng dị ứng như ngứa mũi, chảy nước mũi, hắt hơi và ho.
- Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định các thuốc ức chế trung tâm ho để giảm ho, nhưng cần thận trọng vì các thuốc này có thể gây tác dụng phụ như buồn ngủ, chóng mặt.
- Ho mãn tính:
- Nếu trẻ ho kéo dài trên 4 tuần, ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày (ví dụ: trẻ không ăn, khó ngủ, mệt mỏi), cần đưa trẻ đi khám bác sĩ để tìm nguyên nhân và có phương pháp điều trị phù hợp.
- Trong trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định các thuốc ho theo đơn hoặc các phương pháp điều trị khác tùy thuộc vào nguyên nhân gây ho.
Những lưu ý khi dùng thuốc ho cho trẻ
- Không tự ý mua thuốc ho:
- Việc tự ý mua thuốc ho cho trẻ có thể gây nguy hiểm vì không phải loại thuốc ho nào cũng phù hợp với mọi trường hợp. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây ho và lựa chọn thuốc phù hợp.
- Theo Tiến sĩ Lê Thị Hương, việc sử dụng thuốc ho không đúng nguyên nhân có thể không mang lại hiệu quả, thậm chí còn gây tác dụng phụ cho trẻ.
- Trẻ dưới 2 tuổi:
- Không nên dùng thuốc ho bừa bãi cho trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt là các thuốc chứa codein hoặc morphin. Các thuốc này có thể gây ức chế hô hấp, đặc biệt nguy hiểm cho trẻ nhỏ.
- FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) khuyến cáo không sử dụng các thuốc chứa codein hoặc morphin cho trẻ em dưới 12 tuổi.
- Vỗ lưng cho trẻ:
- Vỗ lưng là một biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giúp long đờm và tống đờm ra ngoài. Nên vỗ lưng cho trẻ khi trẻ ho có đờm, đặc biệt là trước khi đi ngủ.
- Cách vỗ lưng: Khum bàn tay lại và vỗ nhẹ nhàng lên lưng trẻ, từ dưới lên trên, từ ngoài vào trong. Tránh vỗ trực tiếp vào cột sống hoặc xương sườn.
Lời khuyên của chuyên gia
- Tiến sĩ Lê Thị Hương (Bệnh viện Nhi Trung ương) nhấn mạnh việc sử dụng thuốc ho đúng theo nguyên nhân và tránh lạm dụng thuốc ho, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Thay vào đó, nên áp dụng các biện pháp hỗ trợ như tăng cường uống nước, giữ ấm, vệ sinh mũi họng thường xuyên và vỗ lưng để giúp trẻ giảm ho một cách tự nhiên.